De schoolleider als ‘Meester’

1 februari 2016
christien kock

Praktijkonderzoek naar de kenmerken van succesvolle schoolleiders 


Aanleiding
Schoolleiders functioneren in een complexe en onvoorspelbare context. Er zijn naast veel ‘goede schoolleiders’ ook schoolleiders die uitblinken door zich positief te onderscheiden in het bewegen van hun school tot innovatie en ontwikkeling. Wat maakt dat zij hier steeds opnieuw in slagen?

In de zoektocht naar de kritische succesfactoren vergelijken we de actuele theoretische inzichten (Fullan e.a.) en de beroepsstandaard voor schoolleiders VO met de kenmerken van 20 schoolleiders die aan het roer staan van succesvolle scholen.


Profiel
Om de overeenkomsten en verschillen te duiden, definiëren we in dit onderzoek het profiel van de schoolleider Fitch-termen. De schoolleiders in dit onderzoek vulden een analyse in voor een ‘persoonlijke profielfoto’. De resultaten geven ons bovendien inzicht in een gemiddeld profiel uit de praktijk van de schoolleider. Diezelfde vertaalslag is gemaakt voor de beroepsstandaard en de theorie. Benieuwd naar uw ‘profielfoto’?
Probeer onze Fitch teaser voor een vereenvoudigde weergave.


Verkenning in Mastermind bijeenkomst
Op maandag 11 januari verkenden we de eerste concept analyse van de profielen samen met deze schoolleiders. Wat onderscheidt succes van goed en welk gedrag is effectief of ineffectief? In de Mastermind bijeenkomst passeerden verschillende thema’s de revue, zo ook de meest opvallende kenmerken. We stonden stil bij wat de schoolleider drijft en hoe het gedrag van de schoolleider zich verhoudt tot zijn / haar waarden. We spraken over het spanningsveld waar schoolleiders mee moeten dealen; maatwerk voor de leerling versus de manier waarop scholen functioneren, capaciteitsontwikkeling en collectief leren van professionals en over de competenties versus de kenmerken. Dit zijn allemaal actuele thema’s die in de zoektocht naar het onderscheidende profiel van de succesvolle schoolleider vragen om verdere discussie. Een discussie waar we graag het veld verder in betrekken.


Definiëren kritische succesfactoren
De succesvolle schoolleider is een effectieve systeemspeler, een veranderaar die in staat is om de lerende cultuur te stimuleren. De actuele theorie, de beroepsstandaard voor schoolleiders VO en de kenmerken van de 20 schoolleiders vertonen dezelfde trend. Maar er zijn ook belangrijke verschillen.

Waar het profiel van de beroepsstandaard bijvoorbeeld geen duidelijke keuzes maakt, doet de schoolleider uit de praktijk dat wel. In plaats van zich richten op controle, geven zij ruimte. Anderen de kans geven verantwoordelijkheid te nemen en zich te ontplooien leidt tot capaciteitsopbouw in de school en gedeeld leiderschap. Als dat werkelijk aan de orde is, dan is controle niet nodig. De professional houdt zelf kwaliteit van leren en ontwikkelen hoog.


Identificeren
Definiëren van kritische succesfactoren is belangrijk. Essentieel is echter ook dat elke leider de kern van de opdracht waar hij of zij voor staat helder heeft en houdt. Als sprake is van succesvol leiderschap, dan zijn de kenmerken van de leider en de opdracht met elkaar in balans. Er zijn niet per se slechte leiders. Wel zijn we er zeker van dat er slechte matches kunnen zijn. Leidinggevenden die met hun kenmerken en kwaliteiten niet goed zijn afgestemd op de eisen van de opdracht. Cruciaal is om uzelf af te vragen of er (nog) sprake is van de juiste match. De essentie van identificatie met de taak of functie, goede selectie en het doorontwikkelen van leiderschap worden daarmee blootgelegd. Dat geeft stof tot nadenken en gesprek.


Meer weten?
Belangstelling voor de vorderingen in dit onderzoek of meer weten over onze expertise? Neem vrijblijvend contact met ons op.